“DOA” kısaltması kimya ve plastik sektöründe sık geçer; ancak satın alma ve kalite süreçlerinde ürünü yalnızca kısaltmasıyla değil, tam kimliğiyle tanımlamak önemlidir. Bu yazıda PVC’de ftalatsız plastifiyan olarak kullanılan DOA’nın (dioktil adipat) kimyasal adını, CAS numarasını, diğer adlarını ve temel özelliklerini derledik. DOA’ya genel bir giriş için DOA Yağı Nedir? yazımıza da göz atabilirsiniz.
Temel kimlik bilgileri
- Yaygın adı: DOA, dioktil adipat
- Kimyasal adı: Bis(2-etilheksil) adipat
- Diğer kısaltma: DEHA
- İngilizce adı: Dioctyl adipate; bis(2-ethylhexyl) adipate
- CAS numarası: 103-23-1
- Kapalı formül: C22H42O4
Adipat ne demek?
DOA, adipik asidin bir esteridir. Adipik asit, altı karbonlu doğrusal bir dikarboksilik asittir. DOA’da bu asit, iki adet 2-etilheksil alkol grubuyla esterleşmiştir. Benzen halkası içermeyen bu yapı, DOA’yı ftalat ve tereftalat sınıfındaki plastifiyanlardan ayırır. DOA, alifatik yapısı nedeniyle sektörde ftalat içermeyen bir plastifiyan olarak sınıflandırılır.
Neden farklı adlarla anılır?
“Dioktil” ifadesi, molekülde bulunan sekiz karbonlu yan zincirleri tarif eden yaygın bir adlandırmadır. Sistematik adlandırmada bu zincirler 2-etilheksil olarak belirtilir. Bu yüzden DOA, DEHA ve bis(2-etilheksil) adipat aynı ürünü ifade eder. Teknik belgelerde ve ticari evrakta bu adların farklı kombinasyonları görülebilir. CAS numarası ise ürünü adlandırmadan bağımsız olarak tek bir referansla tanımlar.
Görünüm
DOA oda sıcaklığında renksiz veya çok açık renkli, yağ kıvamında, berrak bir sıvıdır. Bu görünüm nedeniyle sektörde “DOA yağı” olarak da anılır. Ürünün renk ve diğer teknik değerleri teknik veri sayfasında yer alır ve ürüne göre teyit edilir.
PVC’deki rolü
DOA, PVC’ye esneklik kazandıran bir plastifiyandır. En belirgin özelliği, düşük sıcaklıklarda esnekliğin korunmasına katkı sağlamasıdır. Bu nedenle soğuk ortamda kullanılacak esnek PVC ürünlerinde sık tercih edilir. DOA çoğu zaman tek başına değil, DOTP gibi genel amaçlı bir plastifiyanla birlikte formüle edilir; böylece genel özellikler ile soğuk esneklik arasında denge kurulur.
DOA ve DOTP
DOA ve DOTP, ftalat içermeyen plastifiyanlar arasında birlikte en çok anılan iki üründür. DOTP genel amaçlı kullanımda öne çıkarken DOA soğukta esnekliğin önemli olduğu formülasyonlarda tercih edilir. İkisinin birlikte nasıl kullanıldığını DOA ve DOTP Karışımı yazımızda anlattık. DOTP’nin kimliği için DOTP Yağı sayfamıza bakabilirsiniz.
Belgelerde doğru ürünü tanımlamak
Teklif ve sipariş sürecinde DOA’yı tanımlarken şu bilgilerin birlikte kullanılması faydalıdır:
- Yaygın adı ve kısaltması (DOA)
- Kimyasal adı (bis(2-etilheksil) adipat)
- CAS numarası (103-23-1)
- Talep edilen kalite ve teknik değerler
- Ambalaj tipi
Benzer adlı ürünlerle karışıklık
“DOA” kısaltması farklı bağlamlarda başka anlamlara da gelebilir. Kimya sektöründe ise genellikle dioktil adipat kastedilir. Arama yaparken veya belge hazırlarken kısaltmanın yanında CAS numarasını da kullanmak, yanlış ürünle karşılaşma olasılığını azaltır.
Benzer adlı ürünlerle karışıklığı önlemek
Plastifiyan pazarında birbirine benzeyen kısaltmalar sıkça kullanılır. DOA, DOP, DOTP ve DINP gibi kısaltmalar, harf benzerliği nedeniyle karıştırılabilir. Bu karışıklığı önlemenin en pratik yolu, siparişlerde kısaltmanın yanında kimyasal adı ve CAS numarasını da belirtmektir. DOA için bu bilgi dioktil adipat ve CAS 103-23-1’dir.
Kalite ekipleri ürün kabulünde bu bilgileri ambalaj etiketiyle karşılaştırabilir. Teknik dokümanların siparişle birlikte arşivlenmesi de sonraki alımlarda referans olarak kullanılır.
Sık sorulan sorular
DOA ile DEHA aynı ürün mü?
Evet. DEHA, bis(2-etilheksil) adipatın kısaltmasıdır ve DOA ile aynı ürünü ifade eder.
DOA’nın CAS numarası nedir?
DOA’nın CAS numarası 103-23-1’dir.
DOA ftalat içerir mi?
Hayır. DOA bir adipattır ve sektörde ftalat içermeyen plastifiyanlar arasında sınıflandırılır.
Sonuç
DOA; dioktil adipat, DEHA ve bis(2-etilheksil) adipat adlarıyla anılan, CAS numarası 103-23-1 olan ve soğukta esneklikle bilinen ftalatsız bir plastifiyandır. Ayrıntılar için DOA Yağı sayfamıza bakabilir, yaklaşık miktarınızı ve kullanım alanınızı Teklif Al formundan yazabilirsiniz.